01 April 2012

ဂုဏ္ျပဳမခံရေပမယ္႔ ႀကီးပြားရွင္သန္ေနဆဲ

မၾကာေသးတဲ႔ ႏွစ္မ်ားစြာက ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ေပါ႔ပ္ကဗ်ာမ်ားဟာ Sunday သတင္းစာမ်ားရဲ႕ ျဖည္႔စြက္ခ်က္မ်ား ျဖစ္ေနစဥ္မွာ ဘာသာစကား (L=A=N=G=U=A=G=E) ကဗ်ာဆရာေတြကလည္း ေရွးရိုးစဥ္လာကဗ်ာေတြနဲ႔ အျပိဳင္အဆုိင္ျဖစ္လာပါတယ္။ တကၠသိုလ္အမ်ားစုရဲ႕ ဌာနေတြမွာ ဖန္တီးသူကလြဲၿပီး တျခားသူမ်ားသတိမျပဳႏုိင္ ၊ လက္လွမ္းမမွီႏိုင္ေအာင္ ေဝးကြာေနတဲ႔ အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာ တျခားအရည္အေသြးညီ ကဗ်ာသစ္ေတြဟာ ေျပာင္းလဲျဖစ္ေပၚေနပါတယ္။ 

The Experioddicist, Alabama Dogshoe, Moustache, Noosepapers, NRG, Kaldron, Score, Missonary Stew ဆိုတဲ႔ နာမည္မ်ားဟာ ဘယ္ေတာ႔မွ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ပ်ံႏွ႔ံမသြားတဲ႔ လစဥ္၊အပတ္စဥ္ထုတ္ ေယ်ဘူယ်ေပၚပင္စာေစာင္မ်ားျဖစ္ၿပီး ဒီကဗ်ာတစ္ခ်ိဳ႕ရဲ႕ နမူနာမ်ားကို အဲဒီစာေစာင္မ်ားမွာ ေတြ႔ႏုိင္ပါတယ္။ ကဗ်ာသစ္မ်ားရဲ႕ ႏွစ္သက္ဖြယ္ရာအေကာင္းဆံုးဆိုတာ အမ်ိဳးမ်ိဳး ကြဲျပားေကာင္း ကြဲျပားေနေပမယ္႔လည္း အနည္းဆံုးစရိုက္လို႔ေခၚေဝၚလုိက္တာနဲ႔ တတ္ႏုိင္သမွ်စကားလံုးအနည္းဆံုးနဲ႔ အလုပ္ၿပီးေျမာက္ဖုိ႔ ရည္ရြယ္ခ်က္ ရွိၾကပါတယ္။

 ဒါေပမယ္႔ အၿမဲမဟုတ္ေပမယ္႔လည္း ကဗ်ာမွာ ရုပ္ပံုနည္းပညာအထိ ေယဘူယ်အားျဖင္႔ အသံုးျပဳၾကတယ္။ အခုခ်ိန္မွာ minimalist ဆိုတဲ႔ အေခၚအေဝၚက အႏုပညာတစ္ဝန္းလံုးက အထူးသျဖင္႔ ဂီတ၊ ပန္းခ်ီ၊ နဲ႔ ပန္းပု ( ဗိသုကာမွာလည္း Minimalist အတြက္ တစ္ေနရာရွိပါတယ္ ။ ဘာသာျပန္သူ )တုိ႔ကအစ သံုးစြဲေနကာ အမ်ားနဲ႔ဆုိင္တဲ႔အသံုးျဖစ္ေသာေၾကာင္႔ မေသခ်ာရႈပ္ေထြးဖို႔တစ္ခ်ိဳ႕ကို ျဖစ္ေစပါတယ္။ အႏုပညာမ်ိဳးတူအမ်ားစုမွာ ဒီစကားလံုးက အသံုးျပဳခံရၿပီး မသပ္ရပ္လြန္းေသာေၾကာင္႔ ပုိၿပီးရွင္းလင္းကာ အေၾကာင္းသင္႔ဆီေလ်ာ္ေအာင္ စာေပကိုပဲ လံုးလံုးလ်ားလ်ား ဒီစာမွာ အာရံုစိုက္ခ်င္ပါတယ္။ ဒါေပမယ္႔ ဘာနာမည္ပဲျဖစ္ျဖစ္ အခုေဆြးေႏြးေနတဲ႔ ဒီကဗ်ာပံုစံကို ဆန္းသစ္တီထြင္မႈနဲ႔ ၾကမ္းတမ္းစူးရွမႈရဲ႕ နာမူနာအျဖစ္ မွတ္ယူႏုိင္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင္႔ ဒီကဗ်ာအက်ိဳးအတြက္ပဲျဖစ္ျဖစ္ ေခတ္စားေနတဲ႔ အတတ္ပညာတုိးခ်ဲ႕မႈ ကဗ်ာအားလံုးရဲ႕ နမူနာပဲျဖစ္ျဖစ္ ႏွစ္ခုစလံုးအတြက္ ေဆြးေႏြးဖို႔ ထုိက္တန္ပါတယ္။ Minimalist ကဗ်ာ ဘယ္ကစတင္တယ္။ ဘယ္သူစၿပီး တီထြင္တယ္ဆိုတာ မရွင္းလင္းေပမယ္႔ ျဖစ္ႏုိင္ေျခက စကားတစ္လံုး၊ စကားရပ္တစ္ခု နဲ႔ တျခားအရမ္းခ်ံဳ႕ထားတဲ႔ ကဗ်ာမ်ားဟာ ႏွစ္ဆယ္ရာစုပုိင္းက ဒါဒါဝီဒီမ်ား (dadaists ) ၾကားမွာတည္းက ျမန္ဆန္ထူးျခားစြာ စုေဝးေနခဲ႔ၾကပါၿပီ္။ Minimalist ကဗ်ာကို အေထာက္အကူူျပဳေပးတဲ႔ တတိယေျမာက္အေရးႀကီးအခ်က္က ၁၉၅၀၊ ၁၉၆၀ ခုႏွစ္မတုိင္မီက ေပၚေပါက္ခဲ႔ေသာ အျမင္ေတြကို စုစည္းက်ဥ္းပစ္လိုက္တဲ႔ ပံုစံအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔နယ္ပယ္အတိုင္းအတာ က်ဥ္းေျမာင္းမႈကို မလြန္ဆန္ႏုိင္တဲ႔ concrete ကဗ်ာေရြ႕လ်ားမႈက စၿပီး ျပဳလုပ္ဖန္တီးေပးလိုက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။

အေနာက္ႏုိင္ငံေတြမွာ ဟိုကၠဳကဗ်ာေတြ ႀကီးထြားရွင္သန္လာျခင္းကလည္း ႀကီးမားတဲ႔ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈျဖစ္ပါတယ္။ စိတ္ထဲရွိတာ ေျပာရရင္ေတာ႔ မူရင္း minimalist ကဗ်ာေတြက အေမရိကားနဲ႔ ကေနဒါႏိုင္ငံေတြမွာ ၆၀ နဲ႔ ၇၀ႏွစ္မ်ား ေႏွာင္းပိုင္းက Aram Saroyan နဲ႔ Richard Kostelanelz ရဲ႕ တစ္လံုးကဗ်ာမ်ား မေရးဖြဲ႔ခင္အထိ မစတင္ခဲ႔ပါဘူး။ ေရြ႕လ်ားမႈလို႔ သတ္မွတ္ႏိုင္တဲ႔ ဒီကဗ်ာေတြဟာ Geof Huth , Jonathn Brannen, Karl Kempton နဲ႔ တျခားကဗ်ာဆရာမ်ား ပါဝင္လာတဲ႔ ၈၀ႏွစ္မ်ား အလယ္တုိင္ေအာင္ အမ်ားစုဟာ မျမင္ရဘဲျဖစ္ေနခဲ႔ပါတယ္။ 

ဒီေရးစီးေၾကာင္းဟာ ေသးငယ္ေပမယ္႔ တတ္ႏုိ္င္သွ် ေလ႔လာရေလာက္ေအာင္ေတာ့ ႀကီးထြားေနပါၿပီ။ နားလည္ရလြယ္တဲ႔ ထူးထူးျခားျခားနမူနာတစ္ခုက George Swede ရဲ႕ Minimalist ကဗ်ာ ျဖစ္ၿပီး ဒီေလ႔လာမႈကို စတင္ဖို႔ေနရာျဖစ္တယ္လို႔ ထင္ရသေလာက္ျဖစ္တယ္။ ဒီကဗ်ာထဲမွာ စကားလံုးႏွစ္လံုးမွ်နဲ႔ သူခိုးတစ္ေယာက္ရဲ႕ တရားမဝင္ခိုးထုတ္မႈကို ႏႈတ္နဲ႔ သရုပ္ေဖာ္တာထက္ပိုၿပီး ရွင္းရွင္းလင္းလင္းနဲ႔ ရႊင္ျမဴးဖြယ္ေကာင္းေအာင္ ေဖာ္ျပႏုိင္ပါတယ္ 

 


ဒီလုိပံုစံမ်ိဳးကိုပဲ Adam Gamble ရဲ႕ ကဗ်ာမွာလည္း အလားတူေတြ႔ႏုိင္ပါတယ္။



ပိုၿပီးအလွမ္းက်ယ္တဲ႔ ကဗ်ာေတြဟာ အမ်ားအားျဖင္႔ Richard Kostelanetz ရဲ႕ Genesis ကဗ်ာတြဲမွ တစ္လံုးရုပ္ပံုကဗ်ာမ်ားျဖစ္ပါတယ္။ တစ္ပုဒ္စီဟာ စာမ်က္ႏွာအျပည္႔ျဖည္႔ထားတဲ႔ ျခားနားတဲ႔ပံုႏွိပ္လက္ရာေတြနဲ႔ ဘုရားသခင္ဖန္းဆင္းတဲ႔ ခုႏွစ္ရက္တာကို ကိုယ္စားျပဳပါတယ္။ 
ပထမဆံုး အလင္း ‘LIGHT’ ကဗ်ာက လမ္းေဘးမွာ ေဆးမႈတ္ထားတဲ႔ စားလံုးေရးနည္းမ်ိဳးနဲ႔ ပံုႏွိပ္ထားေပမယ္႔လည္း ဖမ္းစားႏုိင္ပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔ဆိုေတာ့ (၁) စာလံုးက အျဖဴေရာင္စာရြက္ရဲ႕ေနာက္မွာ အနက္ေရာင္စာရြက္က ထပ္လွ်က္ရွိေနလို႔ျဖစ္ပါတယ္။ (၂) ေရွ႕စာရြက္က စားလံုးငယ္နဲ႔ ေရးထားတဲ႔ေခါင္းစဥ္လို အနားသတ္ဟာ က်စ္လစ္ကုပ္ရုပ္မေနဘဲ စာလံုးႀကီးေတြက ထင္းလင္းပိိတ္သည္းေနပါတယ္။ (၃) စာလံုးေတြဟာ ေပါင္းစပ္ေနၿပီး ဒါဟာ အသိအမွတ္ျပဳထားတဲ႔စကားလံုးလို႔ မထင္ႏုိင္ေအာင္ ျဖစ္ေစပါတယ္။ ဒါေပမယ္႔ အလင္းစကားလံုးေတြကိုယ္၌က -- နားလည္ေအာင္မရွင္းလင္းခင္မွာပဲ လံုးလံုးလ်ားလ်ား စီေလ်ာ္တဲ႔ေပါင္းစည္းမႈ၊ လြန္လြန္ကဲကဲ စီးဆင္းေနတဲ႔ ေရွ႕ေျပးစကားလံုးလိုျဖစ္ေစပါတယ္… အရာအာလံုးအတြက္ေပါ႔။
‘ေကာင္းကင္ဘုံ’ကဗ်ာက အနက္ေရာင္ေနာက္ခံမွာ ရွင္းရွင္းလင္းလင္းေဖာ္ျပတဲ႔ပံုစံမ်ိဳးကိုပဲ နည္းတူယူထားပါတယ္။ ဒါေပမယ္႔ စာလံုးငယ္ရဲ႕ စာလံုးပံုစံအပိုင္းအစေတြဟာ ၾကယ္ပံုစံအခ်ိဳးအစားနဲ႔ လုိက္ေလ်ာညီစြာ စာစပ္ထားတယ္လုိ႔ ထင္ရေစပါတယ္။ ဒီစာလံုးအပိုင္းအစေတြက ကဗ်ာတြဲရဲ႕ ေခါင္းစဥ္လုိပဲ ညကို ဖံုးကြယ္ပိတ္ဆီးကာ လင္းလက္ေတာက္ပေနတာမ်ိဳးထက္ ညအေမွာင္မွာ ၾကယ္ေရာင္ စိမ္႔ယိုက်ေနတာကို မွန္းဆမိေစႏုိင္တဲ႔ ျပဳလုပ္ခ်က္ကို အနားသတ္ေတြမွာ ထည္႔ထားပါတယ္။ Kostelanetz ရဲ႕ ကဗ်ာတြဲမွ က်န္တဲ႔ကဗ်ာမ်ားကလည္း ႏႈိင္းယွဥ္ေလာက္စရာ ထိထိေရာက္ေရာက္အဆင္႔ငါးခုနဲ႔ သူ႔ဇာတ္လမ္းကဗ်ာတြဲကို ၿပီးဆံုးေစပါတယ္။ 

ဆက္ရန္... 
MNMLST POTERY by Bob Grumman

5 comments:

Yan said...

ဒီပုိ႔စ္ေလးကုိ ေသခ်ာအားထုတ္ျပီးေရးထားမွန္း သိသာတယ္. ေက်းဇူးပဲ မမယ္ကုိးေရ...

Balloon ဆုိတဲ႔ ကဗ်ာေလးကုိ အစက သေဘာမေပါက္ဘူး. ျပီးမွ နားလည္သြားတယ္.

Minimalist ကုိ ျမန္မာလုိ ျပန္ထားတာေလးမ်ား မရွိဘူးလားမသိဘူးေနာ္...

ဆက္ရန္ကုိ ေမွ်ာ္ေနမယ္ မမယ္ကုိးေရ...

ခင္မင္လ်က္

Y.

Zephyr said...

Nuclear Missile
L=A=U=N=C=H=E=D !!!

မယ္ကိုး said...

:D <- ဒါလည္း ခံစားခ်က္သရုပ္ေဖာ္ကဗ်ာပါ။ : နဲ႔ D ေပါင္းထားတာ :P

သူသူ said...

မမကိုးးးးသူသူလာသြားတယ္မမေနေကာင္းရဲ့လား

Yan said...

ဒီပုိ႔စ္ေလးကုိ Myanmar Blogs Digest မွာ ေဝမွ်ေပးဖုိ႔အတြက္ ယူသြားပါတယ္ မမယ္႔ကုိးေရ...

ခင္မင္လ်က္

Yan.