16 March 2014

‘ မီးေရာင္ေအာက္ကို ဝင္ရင္…’

လူဘံုအလယ္မွာ ကိုယ္က အေၾကာင္းအရာတစ္ခုကို ေျပာဆုိေဆြးေႏြးေနတုန္း လူတစ္ေယာက္ေရာက္လာၿပီး ‘ဘုမသိ ဘမသိ ဝင္ေျပာၿပီး လူ႔ေလာကမွာ ဘာမွျဖစ္ျဖစ္ေျမာက္ေျမာက္မလုပ္ဘူးေသးဘဲနဲ႔ စာေလးတလံုးစ နွစ္လံုးစေရးၿပီး ကိုယ့္ကိုကိုယ္ ဟီးရိုးအင္း ျဖစ္ခ်င္ေနတဲ့ ငတိမ’ လို႔ မုိက္မိုက္ရိုင္းရိုင္းေစာ္ကားေျပာလာရင္ ဘယ္လုိတုန္႔ျပန္မလဲ။

ရွင္သာ ဘုမသိဘာမသိဝင္ေျပာတာ။ ရွင္ကေကာ ဘဝမွာ ဘာျဖစ္ျဖစ္ေျမာက္ေျမာက္လုပ္ဘူးလို႔လဲ။ ရွင္ကလည္း စာေလးတလံုးစ နွစ္လံုးစ ေရးၿပီး ဆရာႀကီးလုပ္ ဟီးရိုးအင္း ျဖစ္ခ်င္ေနေတာ႔ ကိုယ္႔စိတ္နဲ႔ ႏႈိင္းတာမလားလုိ႔ ျပန္ေျပာမလား။ ဒါမွမဟုတ္ ကၽြန္မ သိသမွ် ေျပာတာ၊ ကၽြန္မက ဘဝမွာ ဘာေတြျဖစ္ျဖစ္ေျမာက္ေျမာက္လုပ္ထားတာ။ ကၽြန္မေရးေနတဲ႔စာေတြလို ရွင္႔လုိ ဆရာႀကီးလုပ္တဲ႔စာေတြမဟုတ္လုိ႔ ဟီရိုးအင္းျဖစ္စရာအေၾကာင္းမရွိဘူး။

ကၽြန္မ စာေရးတယ္ဆိုတာ သူတပါးကို အသိပညာေပးဖို႔၊ ကိုယ္ခ်င္းစာတတ္ဖို႔၊ ေကာင္းက်ိဳးအျဖာျဖာရေစဖုိ႔ မဟုတ္ဘူး။ ဘယ္သူ႔ကိုမွ တရားေဟာဖို႔၊ တုိက္တြန္းစည္းရံုးဖို႔ စိတ္မဝင္စားဘူး။ လူတိုင္းမွာ ကိုယ္႔အသိဥာဏ္နဲ႔ကိုယ္ အနိမ္႔အျမင္႔ရွိတယ္။ ဘဝတူတစ္ဦးဦးက သူလည္း ဒီလိုခံစားရပါတယ္။ သူ႔ကိုယ္စားေျပာေပးသလိုပဲဆိုတဲ႔ ပဲ႔တင္သံၾကားခ်င္ရံုမွ်ပါပဲ။ဆိုကာ ေျဖရွင္းမလား။ ဒါမွမဟုတ္ ဘုရားေဟာတဲ႔အတုိင္း ဆဲေရးတုိင္းထြာမႈကို ကိုယ္မယူတဲ႔အခါ ဆဲတဲ႔သူဆီပဲ ျပန္သြားတယ္လို႔ သေဘာထားမလား။

တကယ္ေတာ႔ဒီေအာက္တန္းက်တဲ႔ ထိုးႏွက္ခ်က္ေတြကို ခဲတစ္လံုးလုိ ကန္ေက်ာက္ၿပီး ေမ႔ေဖ်ာက္လုိက္ခ်င္ပါၿပီ။ ဒါေပမယ္႔ စိတ္ခံစားမႈဆိုတာ ထားရာေန၊ ေစရာသြား သေဘာမ်ိဳးမရွိပါဘူး။ မိုက္ရိုင္းေစာ္ကားတဲ႔အသံႀကီးကို ဟိန္းထေနေအာင္ ၾကားေနရတယ္။ အနာေပၚတုတ္က်တဲ႔အခါ ဘယ္လုိလုပ္ရမလဲ။

အမွန္အတိုင္း ဝန္ခံရရင္ ကၽြန္မဘဝကို ရိုးစင္းစြာပဲ ျဖတ္သန္းလိုပါတယ္။ ျဖစ္ႏုိင္ရင္ ၿမိဳ႕ငယ္ေလးမွာ အပင္ေလးေတြစိုက္၊ ပံုေလးဆြဲ၊ အိမ္ကေလးေတြေဆာက္၊ ဥယ်ဥ္ေတြပ်ိဳးကာသာ ေနခ်င္သူပါ။ ေမာက္မာရန္စြာသူကို လက္တံု႔ျပန္လိုစိတ္နဲ႔ ဘဝမွာ ဘာေတြျဖစ္ျဖစ္ေျမာက္ေျမာက္လုပ္ျပလိုက္မဟဲ႔၊ လုပ္ထားသမွ်ကို ၾကြားလိုက္မယ္ဟဲ႔လုိ႔လည္း စိတ္မထားခ်င္ပါဘူး။ 

စာကို တစ္သက္လံုးေရးဖို႔လည္း မရည္ရြယ္ပါဘူး။ ေရးခ်င္တဲ႔ စာအုပ္ေလး သံုးေလးအုပ္ေလာက္ ထုတ္ၿပီးရင္ပဲ စာေရးျခင္းကို ရပ္လုိက္ေတာ႔မယ္လုိ႔ ႀကံစည္ထားသလို ရင္ႏွီးသူအခ်ိဳ႕ကိုလည္း ေျပာျပဖူးရဲ႕။ ဒါေၾကာင္႔ ဘဝအေမာေတြၾကားမွာ စာေရးခ်င္စိတ္ေပ်ာက္မသြားခင္ စာေရးဖို႔ဆိုၿပီး ေကာင္းမြန္လွတဲ႔ အလုပ္က ႏႈတ္ထြက္ခဲ႔တယ္။ မိသားစုေတြ ၿငိဳျငင္လည္း၊ ခုလို မသိတဲ႔သူကအစ ႏွိမ္႔ခ်ေစာ္ကားလည္း အေရးမထားခ်င္ပါဘဲ။ လုပ္ခ်င္တာ လုပ္ေနရံုမွ်နဲ႔ ဘဝမွာ ေက်နပ္ေရာင္႔ရဲစြာ ေပ်ာ္ေနခ်င္သူသာ ျဖစ္ပါတယ္။ 

သူငယ္ခ်င္းတစ္ေယာက္ကေတာ႔ မနာလုိလုိ႔ တုိက္ခုိက္တာပါ ဂရုစိုက္မေနပါနဲ႔လုိ႔ ေျဖေျပာပါတယ္။ ဒီစကားကို လက္ခံသင္႔ရဲ႕လား။ ဟင္႔အင္း။ လူေတြကထင္ၾကတယ္။ အႏုိင္က်င္႔သူေတြဟာ အႏုိင္က်င္႔ခံရသူထက္ နိမ္႔က်ေနလို႔ ၊ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ သိမ္ငယ္ေနလုိ႔ မနာလုိစိတ္ေၾကာင္႔ ေအာက္တန္းက်က်တိုက္ခိုက္တာလို႔ေလ။ 

မဟုတ္ပါဘူး။ အႏုိင္က်င္႔မႈဆိုင္ရာ သုေတသနပညာရွင္ မိုင္ရာလင္န္ စင္ဒါ ေျပာတာကေတာ႔ အႏုိင္က်င္႔သူေတြရဲ႕ ကိုယ္႔ကိုယ္ကိုယ္အထင္ႀကီးမႈဟာ  ပံုမွန္ ၊ ဒါမွမဟုတ္ အလြန္အက်ဴးရွိေနတတ္တယ္တဲ႔။ ၿပီးေတာ႔ အႏုိင္က်င္႔သူေတြမွာ တစ္ခ်ိဳ႕တေလက စိတ္ပုိင္းဆိုင္ရာ ရုပ္ပိုင္္းဆိုင္ရာ အတိဒုကၡတစ္ခ်ိဳ႕ရွိႏုိင္ေပမယ္႔ အမ်ားအားျဖင္႔ ဘဝင္ျမင္႔ေနၾကသလို အေပါင္းအသင္းမ်ားသူမ်ားျဖစ္ၿပီး သူတို႔တျခားတစ္ေယာက္ကို အႏုိင္က်င္႔ခုိက္မွာ သူ႔သူငယ္ခ်င္းေတြကရတဲ႔ အေရးစိုက္မႈကို သာယာေနၾကတယ္တဲ႔။ 

မိတ္ေဆြတစ္ေယာက္ကေတာ႔ ကၽြန္မက အကဲဆတ္လြန္းတယ္ဆိုၿပီး အျပစ္တင္လိုစိတ္ရွိၾကတယ္။ သူတုိ႔အလြန္ေတာ႔ မဟုတ္ပါဘူး။ လူတုိင္းျပဳလုပ္တတ္ၾကတဲ႔ အႏုိင္က်င္႔ခံရသူကိုသာ အျပစ္တင္ျခင္း ‘victim blaming’ ရယ္ပါ။ ၂၀၁၃ ေအာက္တုိဘာမွာ NFL က ေယာေနသန္ မာတင္ဆိုတဲ႔ ေဘာလံုးသမားတစ္ေယာက္ကို တစ္ျခားကစားသမားတစ္ေယာက္က ဖုန္းကစာတိုေတြပို႔ၿပီး ၿခိမ္းေျခာက္ခံရတဲ႔အခါ ကစားေဖာ္တစ္ေယာက္က ေျပာတယ္။ ‘မာတင္က ဒီလိုျဖစ္ေစဖို႔ ခြင္႔ျပဳတဲ႔အတြက္ သူ႔ကိုပဲ အျပစ္တင္ဖုိ႔ ရွိတယ္’တဲ႔။ တျခားသူေတြကလည္း မာတင္က ထိခိုက္လြယ္လြန္းတဲ႔႔အတြက္ လြယ္ကူတဲ႔ပစ္မွတ္ျဖစ္ေစတယ္လို႔ ကဲ႔ရဲ႕ၾကတယ္။

မုဒိမ္းမႈမွာ မုဒိမ္းက်င္႔ခံရသူကို အေနအထိုင္မတတ္လုိ႔ဆိုကာ လက္ညိႈးထိုးၿပီး ဆင္းရဲတဲ႔သူေတြကိုေတာ႔ ပ်င္းလို႔ မတက္ၾကြလုိ႔ဆိုၿပီး ျပစ္တင္မယ္။ စိတ္ေရာကိုယ္ပါမက်န္းမာျဖစ္ေနသူေတြကေတာင္မွ သူတို႔ေနထုိင္မႈစနစ္က ဆိုးရြားလြန္းလို႔ ျဖစ္ရတာဆိုၿပီး အျပစ္ဆိုမယ္။ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းရဲ႕ ထံုးတမ္းစဥ္လာေဆာင္ရြက္ခ်က္ေတြေပါ႔။

ဘာျဖစ္လုိ႔လဲ။ ဘာျဖစ္လုိ႔ အႏုိင္က်င္႔ခံရသူကုိပဲ အျပစ္ဖို႔ၾကတာလဲ။ ကၽြန္မကို႔ရဲ႕ ကမၻာႀကီးဟာ လံုၿခံဳၿပီး သမာသမတ္ရွိတယ္ဆုိတဲ႔ အေတြးအျမင္ေတြနဲ႔ မတရားမႈခံစားေနရသူေတြရဲ႕အျဖစ္က ထိပ္တုိက္တုိးေနလုိ႔ပဲ။ ခံစားရသူက အျပစ္ကင္းစင္ေလေလ ကၽြန္မတုိ႔ကိုယ္တုိင္ ကာရံထားတဲ႔ ဆင္ျခင္သိစိတ္ဥခြံပါးပါးေလးေတြကို ၿခိမ္းေျခာက္ေလေလျဖစ္ေနတယ္။ ခံစားရသူကို အျပစ္တင္ျခင္းဟာ ကိုယ္တိုင္က အျပစ္မကင္းမႈကို ေရွာင္လႊဲရံုသာမကဘူး။ ကိုယ္႔ရဲ႕အားနည္းခ်က္ကို ေရွာင္တိမ္းျခင္းလည္း ျဖစ္တယ္။ လူေကာင္းေတြမွာလည္း ဆိုးတဲ႔အျဖစ္ေတြျဖစ္ႏုိင္တယ္ဆိုတဲ႔ အေတြးကတင္ ေၾကာက္စရာေကာင္းလွတယ္။

၁၉၆၀ ျပည္႔ႏွစ္ေတြမွာ ေဒါက္တာ မယ္ဗင္ လာနာက ဒီစိတ္သေဘာေတြက လက္ေတြ႔သုေတသနျပဳလုပ္ၿပီး ရွင္းလင္းျပခဲ႔တယ္။ လက္ေတြ႔စမ္းသပ္မႈတစ္ခုမွာ တျခားလူတစ္ေယာက္က လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားေပးၿပီး ႏွိပ္စက္ခံရတာကို လူတစ္ခ်ိဳႈ႕ ျမင္ေတြ႔ေစၿပီး ၾကားဝင္ေဖ်ာက္ဖ်က္ေပးလုိ႔လည္း မရတဲ႔အခါမွာ လူေတြဟာ ခံစားရသူကိုပဲ ႏွိမ္႔ခ်ေစာ္ကားၾကတယ္။ အံၾသေၾကာက္ရြံ႕စရာရယ္။ မတရားမႈက ပိုျပင္းထန္ေလ လူေတြရဲ႕ အျပစ္ခံရသူကို ေစာ္ကားမႈကလည္း ပိုၿပီးျပင္းထန္ေလပဲတဲ႔။ 

ဝမ္းနည္းနာက်င္စရာက ခံစားရသူေတြကလည္း သူတုိ႔အျပစ္လည္းပါတယ္ဆိုကာ ကိုယ္႔ကိုယ္ကိုယ္အျပစ္ဖုိ႔ၾကတယ္။ အႏိုက္က်င္႔ခံရသူေတြဟာ မလံုၿခံဳစိတ္၊ မိမိကုိယ္မိမိ မယံုၾကည္ျခင္း၊ ေမွ်ာ္လင္႔ခ်က္ေပ်ာက္ဆံုးမႈေတြ ျဖစ္လာတတ္သလို သူ႔ရဲ႕ ဂုဏ္သိကၡာနဲ႔ သူငယ္ခ်င္းေတြနဲ႔ ဆက္သြယ္ေရးေတြလည္း က်ိဳးပဲ႔တတ္တယ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ အႏုိင္က်င္႔သူေတြက သူတုိ႔ျပဳလုပ္တဲ႔ မေကာင္းမႈအတြက္ ေနာင္တရအျပစ္ခံစားစိတ္ရွိမယ္ ထင္ပါသလား။ ေက်းဇူးျပဳၿပီး  နည္းနည္းေလးေတာင္ အဲဒီလို မေတြးလုိက္ပါနဲ႔။ ဗိုလ္က်သူတို႔ဟာ သူတုိ႔အေပၚသူတုိ႔ ယံုၾကည္မႈေတြတိုးကာ ပိုလုိ႔လက္ရဲဇက္ရဲျဖစ္လာၾကသတဲ႔။ 

အြန္လိုင္းဆုိင္ရာအႏုိင္က်င္႔မႈကို ဘယ္လုိေက်ာ္ျဖတ္တားဆီးမလဲ။ ကေလးေတြအတြက္ေတာ႔ အႏုိင္က်င္႔ခံရတဲ႔အခါမွာ တုန္႔ျပန္နည္းေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတာေပါ႔။ လ်စ္လ်ဴရႈပါ။ မွတ္တမ္းကို သိမ္းဆည္းထားပါ။ လူႀကီးမိဘေတြကို တုိင္ပါ။ အႏုိင္က်င္႔သူနဲ႔ အဆက္အသြယ္ ျဖတ္ပါ။ ဆိုင္ရာပိုင္ရာ websites ေတြကို တုိင္ၾကားပါ စသည္ျဖင္႔ေပါ႔။ လူႀကီးက်ေတာ႔ ဘယ္သူ႔ကိုမွ တုိင္လုိ႔မရသလို လ်စ္လ်ဴရႈလိုက္လုိ႔မရတဲ႔ အေျခအေနေတြလည္း ရွိလာတယ္။ ဘယ္လုိေျဖရွင္းမလဲ။

ၿဗိတိန္ႏုိင္ငံလံုးဆိုင္ရာ လုပ္ငန္းခြင္အႏုိင္က်င္႔မႈအႀကံေပးဖုန္းလုိင္းက ေျပာတာကေတာ႔ အင္တာနက္ဆိုင္ရာ ေစာ္ကားအႏုိင္က်င္႔မႈျဖစ္လာတဲ႔အခါမွာ ခံရသူျပဳလုပ္ႏုိင္တဲ႔ အေကာင္းဆံုးအရာက ဘာမွမလုပ္ပါနဲ႔တဲ႔။ ခါးသီးစရာေကာင္းလွပါလား။ ဘုရားေဟာသလို ဆဲတာကုိ ဆိတ္ဆိတ္ေနၿပီး လက္မခံတဲ႔အခါ ဆဲသူဆီျပန္သြားတယ္ဆိုတဲ႔နည္း လ်စ္လ်ဴရႈျခင္းဆိုင္ရာ သေဘာတရားအတုိင္းပါပဲ။ 

ကၽြန္မရဲ႕ေျဖရွင္းနည္းကေတာ႔ ပထမဆံုးအႀကိမ္ ျပင္ဆင္ထားျခင္းမရွိဘဲ ႀကံဳလိုက္ရတဲ႔အခါမို႔ အက်ည္းတန္သြားခဲ႔ပါတယ္။ ရိုင္းစိုင္းအႏုိင္က်င္႔သူကိုတင္မက သူ႔အားေပးသူေတြပါ အဆက္အသြယ္ျဖတ္လိုက္တာက လြန္ကဲမႈျဖစ္သြားရဲ႕။ ဝမ္းနည္းပါတယ္။ အသက္တစ္ရာ မေနရ၊ အမႈတစ္ရာေပြရ ဆိုသလို ေနာက္ထပ္လည္း ေတြ႔ႀကံဳလာႏုိင္တယ္။ ေၾကာက္ရြံ႕တုန္လႈပ္မိပါတယ္။ ဒါေပမယ္႔ မေသမခ်င္းေတာ႔ ေရွ႕ဆက္သြားေနရဦးမယ္။ လူျဖစ္ရတဲ႔ ဒုကၡေပါ႔ေလ။ ေသးေသးသိမ္သိမ္ရႈတ္ခ်တုိက္ခုိက္မႈမ်ားကို ဥေပကၡာျပဳရင္းနဲ႔ ေရွ႕ဆက္ပါဦးမယ္။ ဒါဟာ ဘဝျဖစ္တယ္ မဟုတ္လား။

 မယ္႔ကိုး 

 

Ref: . Cyberbullying and Cyberthreats: Responding to the Challenge of Online Social Aggression, Threats, and Distress by Willard, Nancy E. (2007)

Why Do People Bully? by Marshall, Jessica (2010, April 1).

Why Do We Blame Victims? When others' misfortune feels like a threat. by Juliana Breines, Ph.D.

2 comments:

Win Zin Min Raja said...

please also visit my blog

http://wunzinminraja.blogspot.sg/
ဝန္ဇင္းမင္းရာဇာ

ရိုးေၿမက် said...

အို ဘာလို႕ စာအုပ္သံုးေလးအုပ္ထုတ္ၿပီး ရပ္ပစ္လိုက္ရမွာလဲ။ေနာက္မဆုတ္ရဘူးေနာ္ မယ့္။ က်ေနာ္ကေတာ့ မယ့္ ေရးကြက္ေတြကို သေဘာက်တယ္။